سلام خداجان!

منتشر شده در: ماهنامه باغ شماره 29

دریافت فایل پی دی اف ماهنامه باغ 29

خدایا تو را شکر می­ کنیم که برای ما برف آفریدی. همان برفی که چشمه ­ها و چاه ­های زیر زمینی را پر آب می‏ کند.

اگر هوا آلوده و ناپاک باشد، برف که بیاید هوا را پاک و لطیف می­ کند.

وقتی برف می­ بارد، دوست دارم همراه دوستان خوبم، آدمک برفی درست کنم. مادرم می­گوید: «وقت برف بازی هوش کن کالای گرم در جانت باشد تا مریض و ناجور نشوی.»

 می­دانم که موقع برف بازی وقتی پاغُنده جور می­ کنم، آن را به صورت دیگران نزنم؛ چون ممکن است اَوگار شوند.

خدایا کاری کن در زمستان­های سرد، خانه­ ی هیچ کسی سرد نباشد.

بازی محلی در فصل زمستان

منتشر شده در: ماهنامه باغ شماره 29

دریافت فایل پی دی اف ماهنامه باغ 29

یخمالک

کشور ما زمستان‏های سرد و پر برفی دارد. در بسیاری ولایت‏های کشور ما فصل زمستان بسیار طولانیست. به همین خاطر تعطیلی مکتب‏ها در زمستان است.

در زمستان کودکان و نوجوانان هر ولایت بازی‏های مخصوص محلی خود را دارند. اما یخمالک، پاغُنده بازی، آدمک برفی ساختن، از بازی‏های پُر هیجان و پُر طرفدار کودکان و نوجوانان است. در روزهای برفی زمستان کودکان و نوجوانان هر محله و کوچه با شادی و شوخی جمع می‏شوند. با کمک همدیگر روی برف‏ها جایی را برای یخمالک خوردن می‏سازند. از سرما می‏لرزند و می‏خندند. دستان یخ‏زدۀ شان را با بخار دهان‏شان گرم می‏کنند. یخمالک می‏زنند و لذت می‏برند. با شادی و هیجان پاغُنده بازی می‏کنند.

بعضی‏ از نوجوانان هم در آفتاب کنار دیوار، جمع شده تُخم جنگی می‏کنند. آن‏ها یک پاغُنده برف را فشار می‏دهند تا سخت شوند. بعد آن‏قدر آن را به دیوار می‏مالند که نوک آن تبدیل به یخ شود. هر زمان که احساس کردند تخم مرغ برفی آن‏ها آماده شده است، با هم جنگ می‏دهند. پاغندۀ هر کسی شکست، بازنده است.

امیدوارم زمستان و بازی‏هایش برای شما دوست خوب باغ مزه دار باشد. حتما در باره بازی‏های زمستانی از کلان ‏ترهای خانوادۀ خود پرسان کنید. شاد باشید.

 

یخمالک

یک‏روز برفی

در خانه بودم

گُل بود بخاری

پروانه بودم

 

دیدم به حویلی

از پشت کلکین

پاغُنده بازی

می‏کرد یاسین

 

آهسته رفتم

با شوق بسیار

بر روی صُفّه

نزدیک دیوار

 

تا مادرم گفت

موزه بپوشم

پاغُنده شد تیر

از بیخ گوشم

 

آن روز خوردم

از صبح تا شام

در روی حویلی

یخمالک آرام

ولایت سرپل

منتشر شده در: ماهنامه باغ شماره 29

دریافت فایل پی دی اف ماهنامه باغ 29

آشنایی با ولایت سرپل افغانستان

باغبان

یکی دیگر از ولایت­های شمالی افغانستان سرپل نام دارد و در 600 کیلومتری کابل واقع شده است. این ولایت شمالی، پیش از این بخشی از ولایت جوزجان بود. ولایت سرپل در سال 1367 با مرکزیت سرپل به جمع ولایت‏های مستقل کشور اضافه شد. «سوزمه قعله»، «سانچارک جویبار»، «سانچارک گوسفندى»، «صياد» «کوهستانات» و «بلخاب»  6 ولسوالی­ دیگر این ولایت است که 75درصد جغرافیای آن را کوه‏هاتشکیل می‏دهند. مساحت تقریبی این ولایت ۱۶۰۰۰ کیلومتر مربع است. بر اساس آمارها بین ۵۰۰ هزار تا ۷۰۰ هزار نفر، جمعیت را در خود جای داده است.در گذشته­های خیلی دور شهر سرپل «انبار» یا «انبیر» نام داشته است.

در قدیمی­ترین کتاب جغرافیایی دوران اسلامی «حدود‏العالم من المشرق الی المغرب» که حدود هزار سال پیش نوشته شده، در بارۀ انبار یا شهر سرپل فعلی این گونه نوشته است: «انبار یا انبیر شهری است نیکو و آبادان و جای بازرگانان و بارگه بلخ و با نعمت بسیار که بر دامن کوه آباد شده است.» امروزه در چند کیلومتری شمال سرپل قریه کهنه بازار قرار دارد که احتمال می‌رود انبار در آنجا بوده است. "یاقوت حموی" جغرافی‌دان و تاریخ‌نویس مشهور قرن هفتم هجری قمری، در کتاب معروف خود به  نام "مُعجَم البُلدان" این شهر را به صورت انبیر نوشته و آورده است که مقتل امامزاده "یحیی بن زید" در آنجاست. «آب جاری و باغ­ها و تاکستان­های فراوان دارد، عمارت‌های آن گلی است و به مسافت یکروزه راه در جنوب شبورقان وقوع دارد».

ولایت سرپل افغانستان (حَمَل 1392)، حرم امامزاده یحیی بن زید (ع) در حال بازسازی

شهر فعلی سرپل ظاهراً از آغاز قرن دهم هجری، یعنی حدود پنجصد سال پیش در این محل ساخته شده است. در همان سال‏ها پلی نیز ساخته می‏شود که شهرهای فاریاب و بلخ را به هم وصل می‏کند.بر همین اساس شهر جدید نام سرپل را کسب می‏کند.

در ولایت سرپل از سالیان پیش اقوام ازبک‌، هزاره‌، تاجیک‌، عرب‌، ایماق‌، پشتون و بلوچ‌ زندگی مسالمت آمیزی با هم دارند. زبان گفتاری بیشتر مردم ولایت سرپل زبان فارسی است. زبان ازبکی نیز در بخش‏های این ولایت صحبت می‏شود. همچنین تعداد کمی هم به زبان پشتو صحبت می­کنند.

بیشتر مردم ولایت سرپل به زراعت مشغول هستند. خاک حاصلخیز این ولایت دهقانان را برای کاشت بیشتر گندم، جو، جَواری، نخود، لوبیا و کنجد تشویق می‏کند. همچنین برای پرورش میوه‏های خربوزه، تربوز، انگور، ناک و سیب بسیار مناسب است.

بر اساس گزارش رياست معارف سرپل، ١٦٠ هزار دانش‏آموز دختر و پسر در ٣٨٩ مکتب اين ولايت مصروف فراگیری علم هستند. امور تدريسى اين مکاتب توسط ٣٥٠٠ معلم اداره مي­شود. در بخش تحصیلات عالی‏نیز دانشکده تعلیم و تربیه، به عنوان اولین نهاد تحصیلات عالی به تاریخ ۱ حمل ۱۳۹۱ با پذیرش ۱۵۰ دانشجو در این ولایت راه اندازی شده است.

این ولایت تلویزیون محلی ندارد، ولی تمام تلویزیون­های ملی و خصوصی افغانستان در مرکز و ولسوالی‏های آن قابل دریافت است. همچنین یک رادیو محلی دولتی با حدود ٣ساعت برنامه و یک رادیوی خصوصی با  ۱۲ ساعت برنامه فعال هستند. چند گاهنامه و نشریه­ی محلی نیز، در این ولایت فعالیت دارند.

«بزکشی»، به عنوان یک ورزش و تفریح هیجان­آور، در این ولایت طرفداران زیادی دارد.
ولايت سرپل داراى چاه نفت و معادن زیادی از جمله مس است. بر اساس گزارش وزارت معادن، در منطقه بلخاب معدن مسی با ساحه اکتشافی ۲۱۰ کیلومتر مربع و ۲۴۷ کیلومتر مربع وجود دارد که از اولویت‌های استخراج در وزارت معادن و صنایع کشور به شمار می‏رود. ظرفيت چاه­هاى موجود نفتى در اين ولايت ٢،٨ ميليون متر مکعب تخمين زده شده است. در سال­های اخیر این امیدواری­ وجود دارد که با بهره­برداری از این معادن و چاه­ها، پیشرفت و آبادانی بسیاری نصیب مردم این ولایت شود.

این ولایت به خاطر پیشینۀ کهن تاریخی خود، دارای آثار بسیاری از دوره­های مختلف تاریخ است. ولی متاسفانه به علت سال‏ها جنگ­، ناامنی و بی­نظمی­های موجود، بسیاری از آن‏ها از بین رفته­اند یا در معرض نابودی قرار دارند.یکی از داشته‌های تاریخی این ولایت، مقبره امام زاده یحیی بن زید شهید(ع) از شاهکارهای معماری دوره سلجوقیان است. کتیبه‌های زیبا و گل کاری شده به خط کوفی، و گچ‌بری‌های فوق العاده ظریف که توسط یکی از مخلصان امام به نام «محمد بن شاذان الفارسی» به یادگارمانده است. طرح توسعه بارگاه امام زاده یحیی بن زید شهید(ع) در سال 1382 با حمایت آیت‏الله عالمی بلخابی و هماهنگ با وزارت­خانه­های دولتی مربوطه و مقامات محلی شروع و در حال تکمیل شدن است. کتیبۀ مقبرۀ امام زاده یحیی، به خط کوفیست و جزء آثاری است که در «یونسکو»  ثبت شده است.  به همین خاطر، در بازسازی حرم، حرم قدیمی را، در زیر گنبد جدید محفوظ نگاه داشته اند.

 

زمستان

منتشر شده در: ماهنامه باغ شماره 29

دریافت فایل پی دی اف ماهنامه باغ 29

این روزها هوا سرد شده است. شاید در جایی که زندگی می­ کنید، در این روزها برف هم آمده باشد. صبح­ها که از خواب می­ خیزید؛ دل کندن از رختخواب گرم و نرم کمی برایتان مشکل است. ولی بالاخره بیدار می ­شوید و آمادۀ یک روز پرنشاط دیگر می­ شوید. شیشۀ بخار زده را با دست‏تان پاک می­ کنید و بیرون را می­ بینید که برف آمده یا نه؟

روزها و شب­های خیلی سرد، شما کنار خانواده تان نزدیک بخاری می ­نشینید و زندگی آرامی دارید، ولی در بعضی کشورها، دشمنان اسلام و انسان، جنگ­های زیادی به راه انداخته­ اند. سرمای هوا کار را سخت ­تر هم کرده است. کودکان و نوجوانانی همسن شما در کشورهایی مثل سوریه، بحرین، مصر، عراق و ... دور نرویم، در بسیاری شهر و روستاهای کشور خود ما روزهای سرد و سختی دارند.

این روزها هوا سرد شده است. خیلی سرد؛ ولی باغ دلگرم است. دلگرم از اینکه دوستان خوبی مثل شما در شهرهای مختلف دنیا دارد. حالا باغ، هر ماه هزاران نسخه چاپ می­ شود و در شهرهای مختلف ایران و افغانستان به دست کودکان و نوجوانان می ­رسد. کودکان بسیاری هم در سایر نقاط دنیا، نسخه ­ی الکترونیکی باغ را از طریق اینترنت دریافت می­کنند.

باغ دلگرم­ تر از همیشه دوست دارد هر ماه بیاید پیش شما که بهترین دوستانش هستید.

چه حرف های خوبی

باغ قرآن

هاشم حیدری

نقاشی از: محمد رحیمی

منتشر شده در: ماهنامه باغ شماره 29

دریافت فایل پی دی اف ماهنامه باغ 29

چه حرف‏های خوبی!

مرد دانا وقتی آمادۀ رفتن به زیارت کعبه شد، دوستانش بار دیگر به او هشدار دادند: «مبادا به حرف­های آن مرد گوش کنی. او تو را فریب خواهد داد»

مرد دانا، به مکه آمده بود تا افرادی را برای جنگ با دشمنانش پیدا کند و برای کمک با خود به قبیله‏ اش ببرد. ولی دوستانش به او گفتند: ما گرفتاری تازه­ ای پیدا کرده­ ایم. این‏جا مردی آمده وخود را پیامبر خدا می­خواند.

مرد دانا به طرف خانه خدا، یعنی کعبه حرکت کرد.

نقاشی از: محمد رحیمی

به کعبه که رسید، دید چند نفر دور مردی جمع شده ­اند. آن مرد حرف می‏زند و دیگران به حرف­هایش گوش می­دهند. مرد دانا فهمید او همان مردی است که دوستانش را هراسان کرده است. زود پنبه ‏ای  از جیب خود کشید و در گوشهایش زد و مشغول زیارت خانۀ خدا شد. چند بار دور کعبه گشت و با خودش فکر کرد: راستی این مرد چه می­گوید؟ من چطور حرف­های او را نشنیده، فکر می­کنم دروغ می­گوید. بهتر است حرف­هایش را بشنوم.

نزدیک­تر رفت و پنبه­ ها را از گوش‏های خود بیرون کرد و از پیامبر مهربان پرسید: «مردم را به چه چیز دعوت می­کنید؟»

پیامبر با مهربانی لبخندی زد و آیاتی از قرآن خواند:

چیزی را با خدا شریک نکنید، به پدر و مادر خود نیکی کنید..... ما به شما و به فرزندان‏تان روزی می­دهیم؛ به کارهای زشت و ناپسند نزدیک نشوید. (سوره­ ی مائده، آیه ۱۵۱)

مرد دانا گفت: «چه حرف­های خوبی! من به تو ایمان می­آورم.»

او دانست نباید عجولانه و بدون فکر قضاوت کند.

باغ در خبرگزاری فارس

خبرگزاری فارس، خبری را به معرفی جدیدترین شماره از ماهنامه باغ اختصاص داد. متن خبر به این شرح است:

لینک این خبر در خبرگزاری فارس

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات فارس، بیست و نهمین شماره از مجله اینترنتی باغ، مجله‌ای برای کودکان و نوجوانان افغانستان ویژه بهمن ماه منتشر شد.

این مجله که به مدیر مسئولی محمد سرور رجایی شاعر و نویسنده اهل افغانستان منتشر می‌شود، مقدمه‌ای چنین برای جدیترین شماره خود دارد:

{کودکان و نوجوانان} همسن شما در کشورهایی مثل سوریه، بحرین، مصر، عراق و ... دور نرویم، در بسیاری شهر و روستاهای کشور خود ما روزهای سرد و سختی دارند. این روزها هوا سرد شده است. خیلی سرد؛ ولی باغ دلگرم است. دلگرم از اینکه دوستان خوبی مثل شما در شهرهای مختلف دنیا دارد. حالا باغ، هر ماه هزاران نسخه چاپ می‌شود و در شهرهای مختلف ایران و افغانستان به دست کودکان و نوجوانان می‌رسد. کودکان بسیاری هم در سایر نقاط دنیا، نسخۀ الکترونیکی باغ را از طریق اینترنت دریافت می‌کنند. باغ دلگرمتر از همیشه دوست دارد هر ماه بیاید پیش شما که بهترین دوستانش هستید.

 این مجله که هم مناسب کودکان افغانستان است و هم ایران، نوشته‌ها و اشعار جالبی دارد که تصویرگری خوب نیز به کمک آن آمده است که جذاب‌تر و خواندنی‌تر باشد برای کودکان. همچنین دست اندرکاران این مجله در استفاده از احادیث از پیامبر(ص) دست پری دارند تا کودکان در لابه‌های نوشته علاوه بر آشنایی با فرهنگ گستره پهناور زبان فارسی، با دستورات دین اسلام نیز آشنا شوند.

یکی از جالب‌ترین مطالب این شماره باغ درباره یخمالک است که یک بازی محلی است و ترانه‌ای هنگام این بازی خوانده می‌شود:

کشور ما زمستان‏های سرد و پر برفی دارد. در بسیاری ولایت‌‏های کشور ما فصل زمستان بسیار طولانی است. به همین خاطر تعطیلی مکتب‏‌ها در زمستان است. در زمستان کودکان و نوجوانان هر ولایت بازی‏های مخصوص محلی خود را دارند. اما یخمالک، پاغُنده بازی، آدمک برفی ساختن، از بازی‏های پُر هیجان و پُر طرفدار کودکان و نوجوانان است. در روزهای برفی زمستان کودکان و نوجوانان هر محله و کوچه با شادی و شوخی جمع می‏‌شوند. با کمک همدیگر روی برف‏ها جایی را برای یخمالک خوردن می‏‌سازند. از سرما می‏‌لرزند و می‏‌خندند. دستان یخ‏زدۀ شان را با بخار دهان‏شان گرم می‏‌کنند. یخمالک می‌‏زنند و لذت می‏‌برند. با شادی و هیجان پاغُنده بازی می‏کنند. بعضی‏ از نوجوانان هم در آفتاب کنار دیوار، جمع شده تُخم جنگی می‏‌کنند. آن‏ها یک پاغُنده برف را فشار می‏دهند تا سخت شوند. بعد آن‏قدر آن را به دیوار می‏‌مالند که نوک آن تبدیل به یخ شود. هر زمان که احساس کردند تخم مرغ برفی آن‏ها آماده شده است، با هم جنگ می‏دهند. پاغندۀ هر کسی شکست، بازنده است. امیدوارم زمستان و بازی‏هایش برای شما دوست خوب باغ مزه ‏دار باشد. حتما در باره بازی‏های زمستانی از کلان‏ترهای خانوادۀ خود پرسان کنید. شاد باشید.

دانلود باغ شماره 29 ( جدی 1392)

دریافت ماهنامه باغ 29 (جدی/ دی ماه 1392) از اینجا

با مطالبی همچون:

سلام خداجان ( نیایشی زمستانی و کودکانه با خدا)

زمستان آمد

یک روپَه دارم، چه بخرم؟ (خاطره ی داستانی)

تفنگ های به یاد ماندنی ( نگاهی کوتاه به اسلحه های قدیمی که مجاهدین افغانستان، در ابتدای جهاد از آن استفاده می کردند)

یخمالک( معرفی بازی محلی برای کودکان و نوجوانان افغانستان؛ به همراه شعری زیبا از محمدسرور رجایی)

ولایت سر پل ( آشنایی با ولایت های مختلف افغانستان)

جوانمردترین تیم جهان (گزارشی کوتاه از برگزیده شدن تیم ملی فوتبال افغانستان به عنوان جوانمردترین تیم فوتبال دنیا)

باغ علم ( آزمایشات ساده و علمی به کوشش محمدباقر حسینی)، این بار: آموزش ساخت آهنربا

باغ قرآن (روایتی خواندنی از مهربانی و کوشش پیامبر اسلام برای هدایت مردم)

به همراه نقاشی های زیبا از: باهر بیانی و محمد رحیمی