ولایت بلخ با کشورهای تاجیکستان ازبکستان و ترکمنستان هم‏مرز است. با ولایات کندز، سمنگان، سَرِپُل و جوزجان نیز مرز مشترک دارد. بلخ یکی  از ولایات مهم اقتصادی کشور ماست که آب و هوای خشک با زمستان سرد و تابستان بسیار گرم دارد. از بندر حیرتان، سالانه 80 درصد مواد سوختی وارد کشور می‏شود.

بلخ، زادگاه عارف و شاعر نامی کشور، مولانا جلال‏الدین محمد بلخی است. بالاحصار، مسجد نُه‏گنبد، منار جُنبان زادیان، آتشکده نوبهار، مسجد خواجه ابونصرپارسا، مدرسه سبحانقلی‏خان، آرامگاه رابعه بلخی و ده‏ها مکان تاریخی و باغ‏های تفریحی دیگر دارد که کمتر کسی آن‏ها را می‏شناسد.

 

       مشهورترین اثر تاریخی ولایت بلخ، زیارتگاه منتسب به حضرت علی(ع)  در شهر مزارشریف است.  این زیارتگاه در زمان امیرعلی‏شیر نوایی وزیر باهوش سلطان‏حسین بایقرا ساخته شده و نزدیک به ششصد سال از عمر آن می‏گذرد. این زیارتگاه که در نزد مردم به "روضۀ حضرت علی(ع)" مشهوراست، همه ساله در روز آغازسال نو پذیرای ده‏ها هزار نفر از مردم کشور و جهان‏گردان خارجی است.  برافراشتن بَیرَقِ روضه شریف، در روز نوروز، توسط پهلوانان کشور از سنت‏های دینی و فرهنگی قدیمی کشور ماست. هر سال این بیرق سبز رنگ، با دعا و صلوات و شادی مردم برافراشته و در جایش نصب می‏شود. بعد از آن جشن مردمی گلِ سرخ آغاز می‏شود. جشن و یا میلۀ گل سرخ مزار، شهرت جهانی دارد. در فصل بهار، در ولایت بلخ، هیچ جایی نیست که گل لاله نباشد. حتی بر سر بام‏ها و لبه‏های دیوارهای گِلِی، گل‏های لاله می‏روید. میله گل سرخ تا چهل روز ادامه دارد. میهمانان روضه شریف تا چهل روز به یاد و نام امام علی(ع) پس از زیارت روضه شریف، به کوه‏ها و دشت‏های پر از گل لاله می‏روند و به شادی می‏پردازند.

ولایت بلخ، از قدیم شهر علم و فرهنگ بوده است. صدها تن از دانشمندان و نام‏آوران تاریخ در این ولایت زاده شده‏اند. بسیاری از محققین، دانشمندان بلخ را چهار هزار نفر نوشته‏اند. امروزه نیز ولایت بلخ آرام‏ترین و فرهنگی‏ترین ولایت کشور است که چندین دانشگاه، شبکه تلویزیونی و رادیویی، نشریات چاپی، موسسه‏های فرهنگی، هنری و ادبی دارد. هرکسی که به مزار شریف سفر کند، مزّه شیرپیره و قابلی پلو مزار را هیچ‏ وقت فراموش نمی‏کند